Ślady osadnictwa ludzkiego na terenie dzisiejszego Krakowa pochodzą z bardzo odległych czasów. Świadczą o tym znaleziska archeologiczne. Pierwsze pisane wzmianki o istniejącym grodzisku datowane są na rok 965. Zapiski pochodzą spod ręki kupca Ibrahima ibn Jakuba. Nie ma w tym nic dziwnego, ponieważ miasto leżało na skrzyżowaniu wielu szlaków handlowych ówczesnej Europy. Nad dzisiejszym miastem góruje wzgórze nazywane wawelskim. Ten wysoki na 228 m n.p.m. kawałek skały był od zawsze dobrym miejscem na zbudowanie tam grodziska. Dokoła wzgórza rozpościerały się lasy oraz bagienne tereny. Kolejną naturalna linią obrony grodu była przepływająca u jego stóp Wisła. Ludem zamieszkującym te tereny u schyłku I Tysiąclecia było słowiańskie plemię Wiślan. Początek X wieku to duży wpływ na te tereny ze strony leżących na południu Czech. Zależność Krakowa od czeskich władców była w tamtych czasach czymś normalnym. Pamiętać należy o tym, że w początkach tworzenia się państwa Pierwszych Piastów nie było jednego ośrodka miejskiego, w którym zamieszkiwał władca. Co prawda przypisuje się, że pierwszą stolicą Polski było Gniezno, lecz to określenie nie miało takiego znaczenia jak współczesne stolice państw. Pierwsi władcy polscy byli w ciągłym ruchu i nie mieli wyznaczonego stałego miejsca swojego pobytu.

W roku 1038 Kazimierz Odnowiciel przeniósł ówczesną stolicę z Gniezna do Krakowa i praktycznie od tego momentu można przyjąć, że miasto stało się stolicą Polski. Pierwszym burzliwym wydarzeniem w dziejach miasta był najazd Mongołów w roku 1241. W wyniku tego najazdu miasto zostało poważnie zniszczone. Wydarzenia te miały wpływ na fakt przesunięcia lokowania miasta, który to akt miał miejsce dopiero w roku 1257. Lokacji miasta dokonał Bolesław V Wstydliwy. W tym czasie miasto zostało zasiedlone przez niemieckojęzycznych przybyszów ze Śląska oraz Niemców.

Od momentu lokacji miasto zaczęło się rozwijać, przyjmując szachownicowy układ architektoniczny.

Równolegle z rozwojem miasta rozbudowywana była siedziba władców znajdująca się na wawelskim wzgórzu. Zamek na Wawelu był w roku 1320 miejscem koronacji królewskiej. W katedrze wawelskiej Władysław Łokietek został koronowany na Króla Polski.

W roku 1385 Korona Królestwa Polskiego i Wielkie Księstwo Litewskie podpisały unię. Od tego czasu Kraków stopniowo zaczynał tracić na swojej pozycji na rzecz Warszawy, w pobliżu której wyznaczono symboliczną połowę drogi między stolicami Korony i Litwy.

Proces przenoszenia stolicy do Warszawy zapoczątkował król Zygmunt III Waza w roku 1596.

Pomimo uznania Warszawy jako miasta rezydencjalnego Jego Królewskiej Mości, Kraków aż do czasów rozbiorów Polski był formalną stolica Polski.

Wraz z rozbiorami Polski począwszy od roku 1772 Kraków jako miasto zaczął podupadać, nie oznaczało to jednak, że przestał być jednym z najważniejszych miast Europy zwłaszcza we wschodniej jej części.